12/21/2022

Охин үрдээ(ᠥᠬᠢᠨ ᠦᠷ᠎‌ ᠡ ᠊ᠲᠦ ᠪᠡᠨ )

 

А.Лхамжавын шүлэг - ОХИН ҮРДЭЭ.


Үүрсэн зовлон өтгөрөн дарахад
Үсэнд сор нэмдэг ч гэлээ
Өнгө алаг хүний хорвоод 
Өвдөг сөхөрч болдоггүй юм шүү.
   Замган дээгүүр алхах адил
   Замбууланд амьдрах хэцүү ч гэлээ
   Заяа тавилан нэг л өдөр
   Заавал эргэж хардаг юм шүү.
Олны далайд хөвж явахад 
Онцгой жаргалтай нь олон юм шиг ч 
Оноосон тавилан ондоо болохоос
Огтоос зовлонгүй нь байдаггүй юм шүү.
   Энгүй далайд ганцаар сэлэх шиг
   Эзэнгүй мэт хорвоо ханхай ч
   Эргэж хардаг жаргалын мэлмий
   Энэхэн хорвоод байдаг юм шүү.





11/04/2022

Хөвсгөл далай (ᠬᠥᠪᠰᠦᠭᠦᠯ ᠳᠠᠯᠠᠢ)

 

Khuvsgul Dalai. 

Khuvsgul Lake, located in the northern part of our country, is the deepest lake in Central Asia.  Almost half of the area is more than 100 meters deep because this lake was formed by a deep depression formed by the rise of mountains.  The water of Khuvsgul Lake is clean, low in mineral salts and organic matter, and rich in oxygen even though it is deep.  The water is as clear as a mountain stream, so fish can be seen many meters deep.  A hundred streams originating from the permanently snow-capped mountains flow into Khuvsgul Lake.  Khuvsgul lake has four islands: Khatan navel, Ocean navel, Modon navel and Baga navel.  Khuvsgul Lake has been a waterway for communication with neighboring countries since ancient times, so it has an advantage over other lakes.  Mongolians affectionately call this lake "Khuvsgul Dalai (sea)”.





10/27/2022

Сэлэнгэ мөрөн (ᠰᠡᠯᠡᠩᠭᠡ ᠮᠥᠷᠡᠨ)


 

Selenge river.  Selenge River is the largest river in our country.  The Delger River, which originates in the Khuvsgul Mountains, and the Ider River, which originates behind the Khangai Mountains, merge to form the Selenge River.  In total, the Selenge River basin covers four hundred and forty-seven thousand square kilometers, more than fifty percent of which lies in Mongolia(🇲🇳).  Selenge River is two hundred and fifty meters wide in places and up to four to five meters deep.  It is of great economic importance due to its abundance resources.  The Selenge river is used for water transport, and it has been determined that it is possible to build a hydroelectric power plant on this river.


Богд Хан уул (ᠪᠣᠭᠳᠠ ᠬᠠᠨ ᠠᠭᠤᠯᠠ)

 




8/18/2022

"Цагийн жамыг тодруулагч цаасан шувуу хэмээх сургаал" оршвой (17 хэсэг)

 

...

Учир нь үгүй ​​цааз байна.
Уг үгүй үр үл байна.
Санал үгүй үг үл хэлнэ. 
Саадгүй буянаас ул хождох тул 
Үйлдвэр юу үйлдэвч 
Шалтгааныг шинжил хэмээвэй. 
Тэр цагт нөгөө хүн 
Товч нь юу буй хэмээсэнд 
Нисгэгч хүн өгүүлрүүн: 
Аврал бүгдийн товч лам мөн. 
Санваар бүгдийн товч сэрэмж мөн. 
Буянтай сэтгэлийн товч бодь сэтгэл мөн. 
Үзэл бүгдийн товч үнэн үзэл мөн. 
Санаа бүгдийн товч мөнх бус мөн. 
Ном бүгдийн товч сэтгэлийг номхотгох мөн. 



Таван махбод бүгд, Огторгуй махбодид хурна. 
Таван хор бүгд, Мунхаг сэтгэлд хурна. 
Бэлгэ, билиг бүгд номын төвийн бэлгэ билигт хурна. 
Дурдаж мэдвээс сансар нирваан бүгд сэтгэлийн чанараас ул давна. 
                     Үлгэрлэвээс: 
Хоосон хумхийн тоос цугларсаар 
Арвидваас шороо болно. 
Шороо арвидваас, уул болно. 
Чийг арвидваас ус болно. 
Манан арвидваас үүл болно. 
Туйпуу арвидваас балгад болно. 
Түүнчлэн бие үгүй хоосон сэтгэл
Буруудваас нисваанис болно. 
Нисваанис арвидваас там боловсорно. 
Зөвдвөөс буянт мөр болно.
Буян арвидваас, бурхан болно. 


Энэ мэт элдэв зүйлийн үзэгдэгч, бүгд шүтэн барилдлага. 
Үзэгдлийн төдий хоосон хэмээхийн агаарт
Зүүд замхрав хэмээн хэдэн 
Сайн, муу, үнэн, худал үгсийг 
Наадмын төдий бичсэн. 
Энэ цагийн жамыг тодруулагч 
Цаасан шувуу хэмээгдэх сургаал төгсөв. 

Ом сайн амгалан болтугай. 
Очирдар багшийн адиститээр 
Онол бүгдийн эцэст хүрч 
Орчлонгийн далайг ширгээж гэтлэн 
Номын биеийг олох болтугай.